Ο Δήμος Πυλαίας-Χορτιάτη βρίσκεται 18 χλμ. βορειοανατολικά της πόλης της Θεσσαλονίκης. Εκτείνεται από το Όρος Χορτιάτης μέχρι τον Θερμαϊκό Κόλπο. Στο ανατολικό τμήμα του περιλαμβάνονται το όρος Χορτιάτης, τα δάση Σέιχ Σου και «Κουρί» και το άλσος Φιλύρου. Το μεγαλύτερο υψόμετρο καταγράφεται στο όρος Χορτιάτης (1.201 μ.), στους πρόποδες του οποίου είναι κτισμένος ο ομώνυμος οικισμός. Ο Δήμος περιλαμβάνει τους οικισμούς: Φίλυρο, Πυλαία, Πανόραμα, Εξοχή, Ασβεστοχώρι και Χορτιάτης.
Η περιοχή κατοικείται αδιάλειπτα από την προϊστορική εποχή. Κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα ήταν κέντρο αγωνιστών του Μακεδονικού Αγώνα, βάση του αγγλικού και γαλλικού στρατού την περίοδο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, τόπος εγκατάστασης προσφύγων, σανατόριο φυματικών, έδρα επιχειρήσεων των αντιστασιακών δυνάμεων και τόπος θυσίας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Δείτε στα ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ που ακολουθούν τα Μνημεία Νεότερης Ιστορίας του Δήμου.